Activiteiten
BRIDGE is a retina multi-purpose WordPress theme built on very powerful and flexible framework by QODE.
activiteiten, lezingen, excursies
13
page-template-default,page,page-id-13,theme-bridge,bridge-core-1.0.7,woocommerce-no-js,tribe-no-js,ajax_fade,page_not_loaded,,side_area_uncovered_from_content,columns-4,qode-theme-ver-18.2.1,qode-theme-bridge,qode_header_in_grid
 

Activiteiten

Algemene ledenvergadering en lezing Wil Schackmann over Nederlands eerste feministe uit Groningen – Etta Palm

Eindelijk is het weer mogelijk om een ‘echte’ bijeenkomst met leden te houden, gekoppeld aan een activiteit. U bent van harte uitgenodigd voor het bijwonen van onze algemene ledenvergadering en lezing.

Club Patriotique de femmes, ca. 1790, door Jean-Baptiste Lesueur,

Club Patriotique de femmes, ca. 1790. Vervaardiger: Jean-Baptiste Lesueur, Musée Carnavalet Histoire de Paris

Etta Palm (1743-1799) behoort tot Nederlands interessantste historische figuren. In deze lezing vertelt Wil Schackmann meer over deze bijzondere Groningse vrouw.

In Groningen geboren, duikt Etta Palm rond 1769 op in het onbetwistbare centrum van de wereld: Parijs. Als met de Revolutie van 14 juli 1789 het gangbare wereldbeeld op zijn kop wordt gezet, ontpopt Etta zich tot een echte revolutionaire. Steeds stelliger stelt ze dat het ‘Vrijheid, gelijkheid en broederschap’ niet alleen een einde moet maken aan de schrijnende ongelijkheid tussen de adel en het gewone volk, maar ook aan die tussen man en vrouw – en daarmee is ze een van de eerste. Maar als Parijse revolutionairen radicaliseren en vervolgens Nederland en het door Etta zo geliefde Frankrijk ook nog in oorlog raken, blijkt er voor een ‘feministe’ geen plek meer te zijn – niet in Parijs én niet in Nederland.

Aan de hand van oud en nieuw archiefmateriaal en met veel gevoel voor vermakelijke historische details vertelt Wil Schackmann het ongekende levensverhaal van Etta Palm. Hij neemt de lezer mee naar ontmoetingen met beroemde filosofen, revolutionairen en staatsmannen, naar een tijd van nieuwe idealen en bovenal naar de taboedoorbrekende optredens van een buitengewone vrouw uit Groningen.

Wil Schackmann (1951) publiceerde drie romans en was co-auteur bij de tv-serie Medisch Centrum West. Hij schreef vier boeken over de Koloniën van Weldadigheid, die in 2021 de status van Unesco Werelderfgoed kregen toegekend. Daarvan is De proefkolonie het meest bekend.

Deze lezing wordt georganiseerd door Stad en Lande en de Groninger Archieven.

Datum: woensdag 15 juni 2022
Zaal open: 19:00 uur
Aanvang ALV: 19:30 uur
Aanvang lezing: 20:30 uur
Locatie: Groninger Archieven, Cascadeplein 4 te Groningen

Gratis toegang
Gratis parkeren, melden bij de slagboom

Agenda ALV

  • Opening
  • Notulen jaarvergadering 2019*
  • Inhoudelijk verslag 2019 en 2020-2021*
  • Financieel jaarverslag 2019 en 2020-2021*
  • Begroting 2022*
  • Verslag van de kascommissie 2019 en 2020-2021
  • Decharge van de penningmeester en benoeming van de kascommissie 2022
  • Bestuurssamenstelling: voorstel nieuwe kandidaat/kandidaten
  • Toekomstplannen met betrekking tot publicatie Stad en Lande (tijdschrift en jaarboek)*
  • Rondvraag
  • Sluiting

Alle stukken gemerkt met een sterretje* zijn te downloaden op de pagina Over ons/Bestuur. Ook kunnen ze worden aangevraagd bij de secretaris via info@verenigingstadenlande.nl.


Elk voorjaar en elk najaar organiseren we een reeks lezingen en een excursie. Daarnaast nemen we deel aan de organisatie van de jaarlijkse Dag van de Groninger Geschiedenis in oktober.

Lezingen terugkijken

In het najaar van 2020 en voorjaar van 2021 organiseerden we een serie lezingen onder de noemer Gronings Erfgoed Live. Het was een gezamenlijk initiatief van: de Groninger Archieven  NGV afdeling Groningen, Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen, Stichting Monument & Materiaal Groningen, Stichting Vrienden van de Stad Groningen en Vereniging Stad en Lande. Hieronder vind u een overzicht van de lezingen die u kunt terugkijken.

Woensdag 4 november 2020- Redmer Alma – De ontfriesing van de Ommelanden

Wapen Stad en Ommelanden 1781, detail van de kaart van Beckeringh

Wapen provincie Groningen Stad en Ommelanden, 1781. Detail kaart Beckeringh, GrA (1536_6316).

De ontfriesing van de Ommelanden heeft al ruim een eeuw aandacht gekregen. Dat in de middeleeuwse Ommelanden Fries werd gesproken, spreekt nog altijd tot de verbeelding. Wie aan iemands taal komt, komt aan zijn identiteit. Al sinds Johan Huizinga er in 1914 een artikel aan wijdde, heeft de naamkunde een belangrijke rol bij het onderzoek gespeeld. Analyse van voornamen middeleeuwse in archiefbronnen geeft inzicht in migratie, een van de mogelijke oorzaken voor taalverdringing. Verder is veel onderzoek gedaan naar het verdwijnen van het Fries in een breder geografisch perspectief. Genoeg redenen om de fascinerende ontfriesing opnieuw onder de aandacht te brengen. Wat schreven en spraken onze voorouders eigenlijk? Daarover vertelt Redmer Alma in deze lezing. U kunt hem hier terugkijken.

Redmer Alma is historicus en archivaris. Hij heeft zich veel beziggehouden met archiefbronnen en hun taal in de provincie Groningen.

Woensdag 2 december 2020- Een wereld van onschuld in voetbalfoto’s: Schrijver en journalist Herman Sandman van Dagblad van het Noorden laat zijn gedachten de vrije loop bij opvallende voetbalfoto’s van Persfotobureau D. van der Veen uit de jaren 60 en 70. De foto’s tonen een wereld van onschuld.

Opening van een kapsalon in Leek door Willem van Hanegem, 1976. Persfotobureau D. van der Veen, GrA

Sandman deed met behulp van historicus Henk Wierts een greep in de meer dan 50.000 reportages uit het archief van Persfotobureau D. van der Veen. Aan dit archief wordt nu gewerkt met het Maak Geschiedenisproject Het beeld van Groningen. Het oog viel onder meer op het beeld van Willem van Hanegem bij de kapper in Groningen, vrouwen die met de sigaret in de mond in de hekken hangen en pantyverkoop aan de deuren om de kas van GVAV te spekken. Sandman vertelt wat hij voelt bij de foto’s en put uit herinneringen aan zijn eigen amateurvoetbaltijd en de zondagen dat hij met vader en ooms naar het Oosterparkstadion ging.

Herman Sandman (1965) is schrijver, journalist en columnist van Dagblad van het Noorden. Hij schreef dertien boeken, waaronder een biografie van Milko Djurovski en de columnbundel De dronken rechtsbuiten en andere helden uit het amateurvoetbal. Hij kreeg in 2008 de eerste Groninger Persprijs.

De lezing is hier terug te zien.

Woensdag 16 december 2020- Boeven in de familie – Familieonderzoeker Teijo Doornkamp vertelt over zijn zoektocht naar de criminelen in zijn familie. Hij vond er diversen. Hoe? In deze digitale lezing geeft Doornkamp handvatten waar ook u de criminelen in uw eigen familie zou kunnen vinden.

Litho rechtbank, C.C.A. Last ,1859.

Rechtbank, Oude Boteringestraat Groningen, 1859. Litho C.C.A. Last, GrA (817_10164).

“De zuster van een van mijn voorouders kreeg toestemming van haar vader om te trouwen. Niet ongewoon, maar de huwelijksakte uit 1852 werd getekend in het Huis van Arrest te Hoorn. Waarom zat haar vader daar, in de bak? Uit het onderzoek dat volgde, bleek vrijwel de gehele familie meerdere malen in aanraking te zijn geweest met justitie in de provincie Groningen. Het onderzoek leerde me veel over de archieven van het Provinciaal gerechtshof en de Arrondissementsrechtbanken in Groningen na 1838. Vervolgens spoorde ik ook de andere criminelen in mijn familie op en volgden nog vele dagen met rode oortjes lezen van rechtbankverslagen.”

Teijo Doornkamp is automatiseerder, stamboomonderzoeker, amateurhistoricus en bestuurslid NGV Groningen.

De lezing is hier terug te zien.

Woensdag 6 januari 2021- Taco Tel spreekt over de kostbare reparatie van de Olle Kerk in Hoogkerk.

Nederlands Hervormde kerk Hoogkerk

Nederlands Hervormde kerk Hoogkerk: bouwkundige tekeningen, voor en na restauratie, 1965. Knipsel Cultureel Maandblad Groningen, Groninger Archieven (1173_131_95)

In 1514 stond de dertiende-eeuwse Olle Kerk van Hoogkerk midden op het strijdtoneel tussen de stad Groningen en de Saksen. De stad wilde haar machtspositie behouden en riep de hulp in van de Geldersen. De fraaie romaanse kerk werd beschoten, vloog in de brand en de flinke westtoren viel naar het westen om. Slechts een ruïne resteerde. De kerk werd daarna gedeeltelijk weer opgebouwd. Tijdens de restauratie in de jaren 60 van de vorige eeuw, onder leiding van architect P.L. de Vrieze, werden archeologische en bouwhistorische vondsten gedaan waaruit de vroegere omvang en vorm van de kerk bleek. Veel van de oorspronkelijke kerk is gereconstrueerd, maar het werd een bijzonder kostbare operatie en het resultaat is omstreden.

Taco Tel is bouwhistoricus bij de gemeente Groningen.

De lezing is hier terug te zien.
Woensdag 20 januari 2021 – Bart Flikkema spreekt over de arm van Johannes de Doper.
Leuning Sint Jansbrug Groningen

Johannes de Doper in leuning Sint Jansbrug Groningen, 1941. Foto Openbare werken, Groninger Archieven (1785_27511).

Eeuwenlang was de reliek van de heilige Johannes de Doper in de Martinikerk te zien. Hoe die arm daar is gekomen beschreef de beroemde middeleeuwse monnik Caesarius, die meteen ook vertelde over de relatie tussen die Martinikerk en klooster Yesse in Essen. In 2020 was het precies 800 jaar geleden dat Caesarius Groningen bezocht. Wat zien we vandaag nog in de stad met betrekking tot dit verhaal?

Bart Flikkema houdt van de stad Groningen: straatjes, kerken en fraaie oude huizen. De geschiedenis ervan ligt hem na aan het hart. Bovendien is Flikkema schrijver van De Arm van Johannes de Doper. Een kostbaar middeleeuws reliek in de Groninger Martinikerk (2020).

De lezing is hier terug te zien.

Tijdens de Maand van de Groninger Geschiedenis werd een wandeling gepresenteerd, de middeleeuwse 4 mijl. Wilt u deze wandeling maken voorafgaand aan deze lezing of juist achteraf? De routebeschrijving vindt u op de website van de Maand van de Groninger Geschiedenis.

Woensdag 3 februari 2021 – Hidde Feenstra spreekt over Willem Lodewijk, stadhouder in de noordelijke gewesten.
Gravure inname van Wedde door Willem Lodewijk in 1632

Inname Wedde op 30 augustus 1593 door Willem Lodewijk, 1632. Reproductie prent van kopergravure Baudert van Deinse, (GrA 1785-14343).

In het Friese historische bewustzijn is stadhouder Willem Lodewijk een belangrijke en bekende persoonlijkheid. In Leeuwarden staat zijn standbeeld op een prominente plaats met de trotse eretitel ús heit (‘onze vader’) daaronder. In deze lezing stelt Hidde Feenstra de vraag: Kreeg graaf Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg als stadhouder dezelfde belangrijke status en reputatie in Groningen en Drenthe, zoals hij deze rond 1600 in Friesland kreeg? Wat was zijn rol in het proces waarbij Noordoost-Nederland definitief een deel van de Nederlandse staat zou worden? In de bredere context komt de toestand van ons gebied rond 1600 aan de orde.

Dr. Hidde Feenstra is historicus; specialisme de (cultuur)geschiedenis van Noord-Nederland en Noordwest-Duitsland, met bijzondere interesse voor het Waddengebied.
De lezing is hier terug te zien.

Woensdag 17 februari – Eppo van Koldam spreekt over een strop voor een Harener inbreker

Grote Markt, tekening van C.C.A. Last

De Grote Markt met het Stadhuis te Groningen, vervaardiger C.C.A. Last, 1850-1870, (GrA 1536_3409)

In de nacht van 22 op 23 oktober 1817 pleegt Frits Weites uit Haren samen met Berend Wubbels uit Leegkerk en Hendrik Siekman een roofoverval op de boerderij van Luitje Oomkens te Engelbert. De daders worden al snel ontmaskerd en worden streng gestraft. Ze krijgen alle drie de doodstraf door ophanging aan de galg op de Grote Markt in de stad Groningen. Berend Wubbels blijft na de overval onvindbaar, maar voor de andere twee wordt de straf op 24 februari 1819 voltrokken. Eppo van Koldam legt in deze lezing uit hoe zijn onderzoek naar het misdrijf en de bestraffing daarvan verlopen is.

Eppo van Koldam is voorzitter van de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV), afdeling Groningen. Hij richt zich bij zijn onderzoek de laatste jaren vooral op de historie van de voormalige gemeente Haren. Ook is Van Koldam voorzitter van de Harense Historische Kring Old Go en secretaris van de Harener Historische Commissie.
De lezing is hier terug te zien.

Woensdag 3 maart – Lieuwe Jongsma – Stad en lande in slavenhandel? De rol van het Groninger stadsbestuur in de West-Indische Compagnie

West Indische Compagnie op kaart van Haubois

Scheepstimmerwerf van WIC nabij Noorderhaven te Groningen, 1635-1645. Uitsnede kaart van Haubois, (GrA 1536_1751)

De afgelopen jaren is er groeiende belangstelling voor het Nederlandse slavernijverleden. Op verschillende manieren namen de Nederlanders deel aan de slavenhandel, hadden ze tot slaaf gemaakte mensen in bezit of profiteerden ze van slavernij. Lieuwe Jongsma deed onderzoek naar de rol die Groningen speelde in het Nederlandse verhaal rond slavernij. In deze lezing gaat hij in op de rol die het Groninger stadsbestuur speelde bij de totstandkoming van de Groningse kamer van de West-Indische Compagnie, de handelsmaatschappij die een belangrijke rol speelde in de Nederlandse slavernijgeschiedenis. Daarnaast bespreekt hij de relatie tussen de WIC en het stadsbestuur in de zeventiende en achttiende eeuw. Veel Groninger bestuurders waren nauw betrokken bij de WIC. Waarom was dat zo? En betekende betrokkenheid bij de WIC ook per definitie betrokkenheid bij slavernij en slavenhandel?

Lieuwe Jongsma is publieksadviseur en collectiebeheerder bij de Groninger Archieven. Hij schreef mee aan Sporen van het slavernijverleden in Groningen dat in 2016 onder redactie van Margriet Fokken en Barbara Henkes verscheen. Ook schreef hij zijn scriptie over familienetwerken rond transatlantische slavernij in Groningen. Tijdens de Maand van de Groninger Geschiedenis in 2020 gaf hij een lezing over de verbindingen tussen slavernij en de Veenkoloniën.
De lezing is hier terug te zien.